آزمایش هورمون زنانه و انواع آن

آزمایش هورمون زنانه چیست

آزمایش هورمون زنانه (Hormone Testing) به مجموعه‌ ای از آزمایش های خونی یا سایر نمونه‌ های بیولوژیکی اطلاق می‌شود، که به منظور اندازه‌گیری سطوح هورمون ‌های مرتبط با سلامت و عملکرد سیستم تولید مثل زنانه انجام می‌شود. این آزمایشات که بخشی از چکاپ کامل زنان است به منظور تشخیص و درمان  مشکلات مرتبط با سطح هورمون‌ها، تعیین دوره تخمک‌ گذاری، تشخیص نقص‌ سیکل های ماهیانه، ارزیابی فرآیند های بارداری و دیگر مشکلات مرتبط با سلامت زنان انجام می‌شوند.

لیست آزمایش کامل هورمونی زنان

در ادامه لیست جامعی از آزمایش کامل هورمونی زنان و پارامترهای مهم آن، به شما مخاطبان سایت آزمایشگاه رازی ارائه می‌شود.

هورمون FSH

FSH به معنای Follicle-Stimulating Hormone یا هورمون تحریک‌ کننده فولیکول است. این هورمون یکی از هورمون‌ های مهمی است که توسط غده هیپوفیز در مغز تولید می‌شود. عمدتاً در زنان و مردان برای تنظیم فعالیت تولید هورمون‌ها در سیستم تولید مثل نقش دارد. در زنان، FSH   نقش مهمی در فرآیند تخمک‌گذاری دارد. این هورمون با تحریک رشد فولیکول‌ها در تخمدان‌ها، افزایش تولید استروژن (هورمون زنانه) و آماده‌سازی بدن برای تخمک‌گذاری در هر چرخه ماهیانه، به ویژه در دوره نیمه دوم نقش دارد.

در مردان، FSH   نقش در تنظیم تولید اسپرم دارد. این هورمون تحریک‌ کننده فولیکول باعث ایجاد و تقویت فولیکول‌ های اسپرماتوژنز در تستیکول‌ ها می‌شود. اندازه‌گیری سطح FSH در آزمایش خونی می‌تواند به پزشکان کمک کند، تا مشکلات مرتبط با تولید مثل، نظیر نقص تخمک‌ گذاری یا مشکلات اسپرم در مردان، را تشخیص دهند و درمان مناسب را تعیین کنند.

استروژن (Estrogen)

استروژن یک گروه از هورمون‌ های جنسی است که در بدن انسان و دیگر حیوانات تولید می‌شود. این هورمون به‌ طور اصلی در بدن زنان، اما در مقدار کمتری نیز در مردان وجود دارد. استروژن نقش مهمی در تنظیم فعالیت‌ های مختلف بدن دارد و در دوران تولد، بلوغ جنسی، بارداری، و سایر فرآیند های زندگی اهمیت دارد. انواع مختلف استروژن وظایف مختلفی دارند، اما سه نوع اصلی از استروژن عبارتند از:

  • استرادیول (Estradiol): این نوع استروژن به ‌طور اصلی توسط تخمدان‌ ها در زنان تولید می‌شود و نقش اساسی در دوران تخمک‌ گذاری و بلوغ جنسی دارد.
  • استرون (Estrone): این نوع استروژن در دوران پیری زنان تولید می‌شود و نقش مهمی در حفظ سلامت استخوان‌ها و تعادل آب در بدن دارد.
  • استریول (Estriol): این نوع استروژن به ‌طور اصلی در دوران بارداری تولید می‌شود و از تخمدان‌ ها به مقدار زیاد ترشح می‌شود. اهمیت استریل در حمایت از بارداری و سلامتی جنین است.

پروژسترون (Progesterone)

پروژسترون یک هورمون استروئیدی است که در بدن انسان وجود دارد. این هورمون از تخمدان در زنان، مختص به دوران تخمک‌ گذاری (تخمک‌ ریزی) ترشح می‌شود. پروژسترون نقش مهمی در سیکل زندگی زنان دارد. این هورمون به‌ طور اصلی برای حمایت از بارداری و حفظ دوران تازگی و پایداری رحم طراحی شده است. نقش‌ های اصلی پروژسترون شامل:

  • نگهداری دوره‌ های تخمک‌گذاری و بارداری: پروژسترون سطح این هورمون در دوران تخمک‌ گذاری بالا می‌رود، تا رحم برای دریافت تخمک‌ های تخمدان آماده شود. اگر بارداری رخ ندهد، سطح پروژسترون کاهش می‌یابد و منجر به آغاز دوره قاعدگی می‌شود.
  • حفظ رحم و افزایش تولید مخاط رحمی: پروژسترون باعث افزایش ضخامت لایه داخلی رحم می‌شود که اگر بارداری رخ بدهد، مکان مناسبی برای پیوند و رشد جنین فراهم می‌کند. همچنین، این هورمون تولید مخاط رحمی را نیز افزایش می‌دهد که برای حرکت و زنده‌ ماندن اسپرم در داخل رحم ضروری است.
  • پشتیبانی از پلاسنتا: در صورت بروز بارداری، پروژسترون نقش اساسی در حمایت از پلاسنتا و تأمین نیازهای جنین دارد.
  • تنظیم سطح چربی در پوست: پروژسترون در تنظیم ترشح چربی‌ ها و افزایش آن در پوست نقش دارد.
  • تأثیر بر روی سیستم عصبی: این هورمون ممکن است تأثیری بر روی سیستم عصبی داشته باشد و در برخی موارد موجب خواب آرام و آرامش روان نیز شود.

هورمون تستوسترون (Testosterone)

تستوسترون در زنان نقش مهمی در تعادل هورمونی و سلامت جنسی دارد. این هورمون نه تنها بر رشد و نگهداری بافت‌ های عضلانی تأثیر دارد بلکه در سایر ویژگی‌های جنسی زنان نیز نقش دارد. تغییرات در سطح تستوسترون در زنان ممکن است در طول دوره بارداری، و یائسگی اتفاق بیفتد. همچنین، افزایش یا کاهش ناگهانی در سطح این هورمون ممکن است به علت مسائل جسمانی یا هورمونی منجر به مشکلاتی نظیر نازایی، تغییرات در دوره ماهیانه، و اختلالات در سیستم تناسلی زنان شود. در موارد خاص، پزشک ممکن است آزمایش تستوسترون در زنان را در نظر بگیرد تا علت این تغییرات و مشکلات مرتبط با آن را بررسی کند.

پرولاکتین

پرولاکتین یک هورمون پروتئینی است که توسط غده هیپوفیز تولید می‌شود. این هورمون در زنان باردار و دوران شیردهی بالا می‌رود، اما در هر دو جنس زن و مرد نقش‌ های مهمی دارد. در زنان باردار و در دوران شیردهی، سطح پرولاکتین به‌طور طبیعی بالا می‌رود تا تولید شیر را تنظیم کند. افزایش غیر طبیعی پرولاکتین ممکن است، به دلایل مختلفی از جمله استرس، تنبلی تخمدان، آسیب به فرآیند تولید هورمون، یا تشکیل تومور هایی در غده هیپوفیز رخ دهد و مشکلات مختلفی از جمله ناباروری، تنبلی تخمدان، و کاهش میل جنسی زنانه یا افزایش حجم شیر را ایجاد کند. نقش‌ های اصلی پرولاکتین شامل موارد زیر است:

  • تنظیم شیردهی: پرولاکتین نقش اصلی در تنظیم تولید و افزایش حجم شیر در دوران شیردهی دارد. این هورمون به همراه دیگر هورمون‌ ها مانند اکسی‌توسین در فرآیند خروج شیر از پستان نقش دارد.
  • تنظیم دوره‌ های تخمک‌ گذاری: پرولاکتین می‌تواند تاثیرات منفی بر روی دوره‌ های تخمک‌ گذاری داشته باشد. سطوح بالای پرولاکتین ممکن است باعث مهار تخمک‌ گذاری شود.
  • تأثیر بر سیستم ایمنی: پرولاکتین در تنظیم سیستم ایمنی بدن نقش دارد و ممکن است تأثیراتی در ایمنی سلولی داشته باشد.
  • تنظیم متابولیسم و توزیع چربی: برخی از تحقیقات نشان داده‌اند که پرولاکتین ممکن است تأثیری بر روی متابولیسم و توزیع چربی در بدن داشته باشد.
  • تأثیر بر رشد سلول‌ ها: پرولاکتین می‌تواند تأثیراتی بر روی رشد سلول‌ ها و تکامل سلول‌ های بعضی از بافت‌ها داشته باشد.

اختلالات در سطوح پرولاکتین می‌توانند به اختلالات در سیستم تناسلی، عدم تخمک‌ گذاری، مشکلات در باروری، یا اختلالات شیردهی منجر شوند. معمولاً پزشکان با اندازه‌ گیری سطح پرولاکتین در آزمایش خون، ممکن است مشکلات مرتبط با این هورمون را تشخیص دهند و درمان مناسب را تجویز کنند.

تیروئید

هورمون‌ های تیروئید در بدن، از غده تیروئید تولید می‌شوند و در تنظیم فعالیت‌ های مختلف بدن، از جمله سطح انرژی، استقامت، و عملکرد سیستم عصبی، نقش دارند. در زنان نیز، هورمون‌ های تیروئید تأثیر مستقیم و حیاتی بر بسیاری از فعالیت‌ های بدنی دارند. هورمون‌ های اصلی تیروئید عبارتند از:

  • تیروکسین (T4): این هورمون تیروئیدی به صورت اصلی تولید می‌شود و در بدن به هورمون T3 تبدیل می‌شود. T4 نقش مهمی در تنظیم متابولیسم و سطح انرژی دارد.
  • تری‌یدوتیرونین (T3): T3 نوعی از هورمون تیروئیدی است که از T4 به واسطه آنزیم‌ های تبدیل تیروئید تولید می‌شود. این هورمون تأثیر مستقیم بر متابولیسم و فعالیت‌ های سلولی دارد.

در زنان، هورمون‌های تیروئید تأثیر مستقیم بر سلامت تخمدان، تولید هورمون‌ های جنسی، دوره‌ های قاعدگی، بارداری، و سلامتی جنین دارند. عدم توازن در سطوح هورمون‌ های تیروئید ممکن است منجر به مشکلات بهداشتی مختلفی شود. به‌عنوان مثال:

  •  هیپوتیروئیدیسم (کم کاری تیروئید): کاهش فعالیت تیروئید می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند کاهش انرژی، افزایش وزن، خستگی، و مشکلات تنظیم دمای بدن شود.
  •  هیپرتیروئیدیسم (پرکاری تیروئید): افزایش فعالیت تیروئید ممکن است به اختلالاتی چون افزایش ضربان قلب، کاهش وزن ناگهانی، اضطراب، و مشکلات در دوره قاعدگی منجر شود.
لیست آزمایش کامل هورمونی زنان

شرایط آزمایش هورمونی زنان

شرایط آزمایش هورمونی زنان به تنظیم مشخصی از زمان و وضعیت سلامت زنانه مربوط می‌شود. این آزمایشات معمولاً برای ارزیابی سطوح هورمون‌ های مختلف در سیستم تناسلی زنان اجرا می‌شوند و به پزشکان اطلاعات مهمی ارائه می‌دهند تا بتوانند وضعیت سلامت زنان را تحلیل کرده و در صورت لزوم برنامه درمانی مناسب را تجویز نمایند. شرایط آزمایش هورمونی زنان معمولاً شامل موارد زیر می‌شوند:

  • مرحله دوران رشد: شرایط آزمایش هورمونی ممکن است بر اساس مرحله دوران رشد زنانه تنظیم شود. به عنوان مثال، در دوران بلوغ، دوران تخمک‌ گذاری، یائسگی، یا مراحل دیگر.
  • سطوح هورمون‌ های مختلف: آزمایش هورمونی زنان ممکن است شامل اندازه‌ گیری سطوح هورمون‌ های مختلف نظیر استروژن، پروژسترون، FSH، LH و در صورت لزوم تستوسترون باشد.
  • وضعیت سلامت چرخه ماهیانه: این آزمایشات معمولاً به بررسی وضعیت دوره ماهیانه قاعدگی ، تخمک‌گذاری، و تنظیم هورمون‌ های مرتبط با آن پرداخته و مشکلاتی مانند نازایی یا نقص در تخمک‌ گذاری را بررسی می‌کنند.
  • تشخیص مشکلات بارداری: در مورد زوج‌ هایی که مشکلات بارداری دارند، آزمایشات هورمونی ممکن است جزء مراحل ارزیابی شوند تا دلایل عدم باروری را شناسایی کنند.
شرایط آزمایش هورمونی زنان

بهترین زمان آزمایش هورمون زنانه

زمان مناسب برای انجام آزمایش هورمون زنانه وابسته به هدف از انجام 1 آزمایش و وضعیت سلامت عمومی فرد می‌باشد. در اینجا چند نکته برای زمان‌بندی آزمایش هورمون زنانه آورده شده است:

  • برای اندازه‌ گیری هورمون‌ های دوران ماهیانه: برای اندازه‌گیری سطوح هورمون‌ های مرتبط با دوره ماهیانه، مثل FSH، LH، استروژن و پروژسترون، بهتر است آزمایش در دوره اولیه دوران عادت ماهیانه (مثل روز 3 تا 5) انجام شود. این زمان معمولاً نشان‌ دهنده شروع یک دوره جدید است.
  • برای ارزیابی باروری: برای ارزیابی باروری، انجام آزمایشات هورمونی می‌تواند در هر زمان از ماه مناسب باشد، اما برخی از آزمایشات ممکن است در زمان های خاص بهترین نتایج را ارائه دهند.
بهترین زمان آزمایش هورمون زنانه

تفسیر آزمایش هورمون زنانه

تفسیر آزمایش هورمون زنانه به نظرات پزشک شما نتایج آزمایشی که انجام داده‌اید، بستگی دارد. در اینجا توضیحاتی در مورد سطوح هورمون‌ های معمولاً مورد بررسی در این آزمایش آورده شده است و اما به هر حال، تفسیر نهایی باید توسط پزشک شما صورت گیرد:

FSH:

  • افزایش میزان FSH ممکن است نشان‌ دهنده نقص تخمک‌گذاری باشد.
  • کاهش میزان FSH نسبت به مقادیر طبیعی ممکن است نشان‌ دهنده مشکلات در تولید تخمک باشد.

LH:

  • افزایش LH می‌تواند به نقص تخمک‌گذاری و یا مشکلات تخمک‌ گذاری اشاره کند.
  • افزایش LH ممکن است نشان‌ دهنده آمادگی برای تخمک‌ گذاری باشد.

استروژن:

  • افزایش میزان استروژن ممکن است نشان‌ دهنده تخمک‌ گذاری نزدیک باشد یا بهترین زمان برای باروری باشد.
  • کاهش میزان استروژن ممکن است نشان‌ دهنده نقص در تولید تخمک یا مسائل دیگر باشد.

پروژسترون:

  • افزایش میزان پروژسترون پس از اوج LH ممکن است نشان‌ دهنده تخمک‌ گذاری باشد.
  • کاهش میزان پروژسترون ممکن است مشکلاتی در فرآیند تخمک‌ گذاری را نشان دهد.

تستوسترون: افزایش تستوسترون ممکن است نشان‌ دهنده نقص در سیستم تولید مثل باشد یا مشکلات در تنظیم هورمون‌ ها.

تفسیر آزمایش هورمون زنانه

هزینه تست هورمون زنانه

هزینه آزمایش هورمون زنانه متناسب با چندین عامل متفاوت است و ممکن است متغیر های مختلف را دربرگیرد. مکان جغرافیایی، نوع آزمایش، نوع مؤسسه پزشکی یا مرکز آزمایشگاهی، پوشش بیمه، و پیشنهادات پزشک از جمله این عوامل هستند. این آزمایشات معمولاً شامل اندازه‌ گیری سطوح هورمون‌ هایی چون  FSH، LH، استروژن، پروژسترون، و در صورت لزوم تستوسترون هستند. هرکدام از این عوامل ممکن است تأثیری در هزینه نهایی داشته باشند. همچنین، تأثیرات سایر عوامل بر هزینه آزمایشات نیز در نظر گرفته می‌شود. برای دریافت اطلاعات دقیقتر و انجام آزمایشات با توجه به نیازهای خاص، توصیه می‌شود با مرکز آزمایشگاهی تماس گرفته و جزئیات بیشتری را بررسی کنید.

هزینه تست هورمون زنانه

بیشتر بدانید: چکاپ کامل زنان

  1. موراشین
    1402-10-16

    سلام وقت بخیر
    آزمایش هورمون زنانه جز آزمایشهای چکاپ کامل هست یا باید آزمایش جداگانه ای بدیم؟

    پاسخ
    • RAZIlab4545
      1402-10-17

      سلام وقت بخیر
      آزمایش هورمون زنانه جزء آزمایش های چکاپ کامل نیست و باید جداگانه انجام شود.

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید